Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah – فقه اللغة وسر العربية | Imām al-Thaʿālibī | Muʾassasat al-Risālah

Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah (فقه اللغة وسر العربية) is een klassiek meesterwerk over de Arabische taal van Imām Abū Manṣūr ʿAbd al-Malik ibn Muḥammad al-Thaʿālibī (350–429 AH / 961–1038), een vooraanstaande geleerde, letterkundige en kenner van de Arabische taal.

Het werk biedt een bijzondere kennismaking met de rijkdom, precisie en verfijning van het klassieke Arabisch. Al-Thaʿālibī onderzoekt de betekenis van woorden, de verschillen tussen verwante begrippen en de bijzondere uitdrukkingsmogelijkheden van de Arabische taal. Daarbij laat hij zien hoe het Arabisch over een uitzonderlijk verfijnde woordenschat beschikt, waarin kleine betekenisverschillen van groot belang kunnen zijn.

Voor studenten van de Arabische taal is dit boek een waardevolle aanvulling op de gebruikelijke studie van naḥw (grammatica), ṣarf (woordvormleer) en balāghah (retorica). Waar deze disciplines zich vooral richten op grammaticale structuren, woordvorming en stijlmiddelen, verdiept Fiqh al-Lughah zich in de betekenis, het gebruik en de onderlinge relaties van Arabische woorden.

Twee klassieke werken in één boek

Deze uitgave brengt twee nauw met elkaar verbonden werken van Imām al-Thaʿālibī samen: Fiqh al-Lughah (فقه اللغة) en Sirr al-ʿArabiyyah (سر العربية). Beide behandelen de bijzondere eigenschappen van de Arabische taal, maar vanuit verschillende invalshoeken.

Fiqh al-Lughah bestaat uit dertig hoofdstukken waarin de auteur Arabische woorden en begrippen thematisch ordent. Binnen deze hoofdstukken behandelt hij uiteenlopende onderwerpen en betekenisvelden, waarbij hij aandacht besteedt aan nauwkeurige woordkeuze, bijzondere benamingen en subtiele verschillen tussen verwante uitdrukkingen.

Sirr al-ʿArabiyyah bestaat uit negenennegentig onderdelen waarin verschillende taalkundige bijzonderheden en karakteristieke uitdrukkingswijzen van het Arabisch aan bod komen. Samen bieden beide werken een veelzijdig inzicht in de woordenschat en het taalgebruik van de klassieke Arabische traditie.

De precisie van de Arabische woordenschat

Een van de meest waardevolle eigenschappen van dit werk is de aandacht voor betekenisnuances. In het Arabisch kunnen verschillende woorden betrekking hebben op hetzelfde algemene begrip, terwijl ieder woord een eigen specifieke betekenis, toepassing of gevoelswaarde heeft.

Al-Thaʿālibī verzamelt en ordent dergelijke onderscheidingen en maakt daarmee zichtbaar hoe nauwkeurig de Arabische taal verschijnselen, eigenschappen, handelingen en menselijke ervaringen kan beschrijven. Het boek helpt de lezer om verder te kijken dan eenvoudige woordvertalingen en een dieper begrip te ontwikkelen van de betekenis en het gebruik van Arabische uitdrukkingen.

Deze kennis is niet alleen waardevol voor liefhebbers van Arabische literatuur, maar ook voor studenten die klassieke islamitische teksten bestuderen. Een nauwkeurig begrip van woordbetekenissen en taalgebruik vormt immers een belangrijke basis voor het lezen van Qurʾāncommentaren, hadithliteratuur en andere klassieke Arabische bronnen.

Een belangrijk werk binnen de klassieke Arabische taalwetenschap

Imām al-Thaʿālibī behoort tot de grote vertegenwoordigers van de klassieke Arabische letterkunde. Zijn werken worden gekenmerkt door een brede kennis van de Arabische taal, een verfijnd literair gevoel en een bijzondere belangstelling voor de schoonheid en nauwkeurigheid van het Arabische woord.

Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah neemt binnen zijn wetenschappelijke nalatenschap een bijzondere plaats in. Het werk verbindt lexicografische kennis met literaire taalbeschouwing en biedt een systematische verzameling van taalkundige bijzonderheden die voor gevorderde lezers van groot belang zijn.

Het boek is vooral geschikt voor studenten die reeds beschikken over een goede basis in het Arabisch en hun woordenschat, taalgevoel en begrip van klassieke teksten verder willen ontwikkelen.

Een wetenschappelijk verzorgde uitgave

Deze editie is uitgegeven door Muʾassasat al-Risālah Nāshirūn (مؤسسة الرسالة ناشرون) in Beiroet. De tekst is wetenschappelijk verzorgd door Muḥammad Ṣāliḥ Mūsā Ḥusayn, met aanvullende redactionele verzorging door Ṣuhayb Mullā Muḥammad Nūrī ʿAlī.

Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah is een waardevolle aanvulling op de bibliotheek van studenten van de Arabische taal, docenten, vertalers en iedereen die zich wil verdiepen in de rijkdom en verfijning van het klassieke Arabisch.

Book Details

• Titel: Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah – فقه اللغة وسر العربية
• Auteur: Imām Abū Manṣūr al-Thaʿālibī
  Arabische auteursnaam: أبو منصور عبد الملك بن محمد الثعالبي
  Overlijdensjaar: 429 AH / 1038
  Taḥqīq: Muḥammad Ṣāliḥ Mūsā Ḥusayn
  Redactionele verzorging: Ṣuhayb Mullā Muḥammad Nūrī ʿAlī
• Uitgever: Muʾassasat al-Risālah Nāshirūn – مؤسسة الرسالة ناشرون
  Plaats van uitgave: Beiroet, Libanon
• Taal: Arabisch
  Onderwerp: Arabische taalwetenschap, lexicografie, woordenschat en klassieke Arabische literatuur
  Inhoud: Fiqh al-Lughah en Sirr al-ʿArabiyyah
• Aantal delen: 1
• Pagina's: 560
• Editie: Eerste editie
• Publicatiejaar: 2017 / 1438 AH
• Formaat: 17 × 24 cm
• Bindwijze: Hardcover
• Papier: Shamwa
• ISBN: 9789933232429

ENGLISH

Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah – The Richness and Secrets of the Arabic Language

Fiqh al-Lughah wa Sirr al-ʿArabiyyah (فقه اللغة وسر العربية) is a celebrated classical work on the Arabic language by Imām Abū Manṣūr ʿAbd al-Malik ibn Muḥammad al-Thaʿālibī (d. 429 AH / 1038 CE), one of the distinguished scholars and literary figures of the classical Arabic tradition.

The work explores the extraordinary richness, precision and expressive possibilities of Arabic vocabulary. Al-Thaʿālibī examines the meanings of words, subtle distinctions between related expressions and the linguistic characteristics that make classical Arabic such a refined and expressive language.

Two Classical Works in One Volume

This edition combines two closely related works: Fiqh al-Lughah and Sirr al-ʿArabiyyah.

Fiqh al-Lughah is organised into thirty chapters, presenting Arabic vocabulary through thematic categories and examining distinctions between words, expressions and meanings. Sirr al-ʿArabiyyah consists of ninety-nine sections devoted to various linguistic characteristics and distinctive features of Arabic expression.

Together, these works provide a remarkable introduction to the depth and precision of classical Arabic vocabulary and usage.

A Valuable Resource for Advanced Arabic Studies

Unlike conventional textbooks on grammar (naḥw) and morphology (ṣarf), this work focuses primarily on vocabulary, semantic distinctions and the expressive richness of the Arabic language.

It is particularly beneficial for advanced students of Arabic, teachers, translators and readers interested in classical Arabic literature, Qurʾānic studies and Islamic scholarship. By developing a more precise understanding of Arabic words and expressions, readers can deepen their appreciation of classical texts and literary language.

A Scholarly Edition

This edition has been critically edited by Muḥammad Ṣāliḥ Mūsā Ḥusayn, with additional editorial preparation by Ṣuhayb Mullā Muḥammad Nūrī ʿAlī.

Published by Muʾassasat al-Risālah Nāshirūn in Beirut in 2017, this first edition contains 560 pages in a single hardcover volume, printed on quality shamwa paper. It is a valuable addition to any library devoted to Arabic language, literature and classical Islamic scholarship.

العربية

فقه اللغة وسر العربية – لأبي منصور عبد الملك بن محمد الثعالبي

يُعد كتاب فقه اللغة وسر العربية للإمام أبي منصور عبد الملك بن محمد الثعالبي، المتوفى سنة 429 هـ، من أشهر المصنفات في فقه اللغة العربية، ومن الكتب المهمة في دراسة الألفاظ والمعاني وخصائص التعبير العربي.

جمع المؤلف في هذا الكتاب ثروة لغوية واسعة، تناول فيها دلالات الألفاظ والفروق الدقيقة بين المعاني، وبيّن ما تمتاز به العربية من دقة في التعبير وتنوع في الأسماء والأوصاف والأساليب.

كتابان في مجلد واحد

يجمع هذا الإصدار بين كتابين للإمام الثعالبي، هما فقه اللغة وسر العربية، وقد ضُمّا في مجلد واحد لتقارب موضوعهما واتحاد مؤلفهما.

يشتمل كتاب فقه اللغة على ثلاثين بابًا، قسّمها المؤلف إلى فصول متعددة، وجمع فيها طائفة كبيرة من الألفاظ العربية مرتبة بحسب الموضوعات والمعاني، مع بيان دقائق الاستعمال والفروق بين الكلمات المتقاربة.

أما كتاب سر العربية فيشتمل على تسعة وتسعين فصلًا، تناول فيها المؤلف عددًا من الخصائص اللغوية والأساليب التعبيرية التي تبرز جمال العربية ودقة تراكيبها.

أهمية الكتاب لطلاب اللغة العربية

يمثل هذا الكتاب مصدرًا مهمًا لطلاب العربية والباحثين في علوم اللغة والأدب، لما يقدمه من مادة غنية في المفردات والدلالات والفروق اللغوية. كما يساعد القارئ على توسيع حصيلته اللغوية وتنمية ملكته في فهم النصوص العربية القديمة.

وتظهر أهمية الكتاب أيضًا في دراسة النصوص الشرعية والأدبية، إذ إن معرفة دقائق الألفاظ وأساليب العرب تعين على فهم المعاني بصورة أدق، وتكشف عن جوانب من بلاغة العربية وثرائها.

طبعة محققة ومعتنى بها

صدرت هذه الطبعة بتحقيق محمد صالح موسى حسين، وبعناية صهيب ملا محمد نوري علي، عن مؤسسة الرسالة ناشرون في بيروت.

وهي الطبعة الأولى لسنة 1438 هـ / 2017 م، وتقع في 560 صفحة، في مجلد فاخر مطبوع على ورق شاموا، بمقاس 17 × 24 سم.

ويُعد الكتاب إضافة نفيسة إلى مكتبة طلاب علوم اللغة العربية والبلاغة والأدب، والمهتمين بتراث الإمام الثعالبي وعلوم العربية.