Sharḥ al-Kharīdah al-Bahiyyah fī ʿIlm al-Tawḥīd | شرح الخريدة البهية في علم التوحيد – Imām al-Dardīr

Sharḥ al-Kharīdah al-Bahiyyah fī ʿIlm al-Tawḥīd

شرح الخريدة البهية في علم التوحيد

Sharḥ al-Kharīdah al-Bahiyyah is de klassieke uitleg van Imām Abū al-Barakāt Aḥmad al-Dardīr al-Mālikī رحمه الله (gest. 1201 H) op zijn bekende didactische gedicht al-Kharīdah al-Bahiyyah, een beknopte matn over de islamitische geloofsleer volgens de Ashʿarī-traditie.

Al-Dardīr was een vooraanstaand Mālikī-jurist en geleerde van al-Azhar. Al-Kharīdah al-Bahiyyah werd geschreven als een beknopte, memoriseerbare introductie tot ʿilm al-tawḥīd. De matn bestaat uit ongeveer 64 verzen in rajaz-metrum, een dichtvorm die veel klassieke geleerden gebruikten om wetenschappelijke teksten gemakkelijker te kunnen memoriseren.

In deze uitgave staat niet alleen de oorspronkelijke naẓm, maar ook de uitleg van Imām al-Dardīr zelf. Daarmee wordt de zeer compacte versvorm stap voor stap ontsloten.

Wat behandelt het boek?

Het werk begint met een introductie tot ʿilm al-tawḥīd: de definitie, het onderwerp en het doel van deze wetenschap. Vervolgens behandelt al-Dardīr de rationele categorieën die een belangrijke basis vormen voor de klassieke Ashʿarī-theologie:

al-wājib – het noodzakelijke
al-mustaḥīl – het onmogelijke
al-jāʾiz – het mogelijke

Van daaruit behandelt het werk de geloofsleer omtrent Allah ﷻ en de profeten, met rationele en overgeleverde argumentatie.

De Kharīdah behandelt onder andere de goddelijke eigenschappen en de eigenschappen die onmogelijk zijn met betrekking tot Allah, evenals wat rationeel mogelijk is. Ook de profetologie en de noodzakelijke, onmogelijke en mogelijke eigenschappen van de boodschappers komen aan bod.

Het werk eindigt bovendien niet uitsluitend bij theoretische geloofsleer. Al-Dardīr sluit zijn matn af met onderwerpen die betrekking hebben op spirituele zuivering en gedrag, waarmee de relatie tussen correcte geloofsleer en de praktische toestand van de gelovige zichtbaar wordt.

Een tekst om te bestuderen, niet alleen te lezen

Een sterk punt van deze editie is dat de oorspronkelijke matn gevocaliseerd (met ḥarakāt) wordt weergegeven, terwijl de uitleg uitvoeriger en zonder volledige vocalisatie is gedrukt.

De uitgave bevat daarnaast voetnoten en bronverwijzingen. Op de getoonde pagina wordt bijvoorbeeld bij een passage over het bedekken en vergeven van zonden verwezen naar relevante ḥadīth-overleveringen.

Plaats binnen de traditionele studie

Al-Kharīdah al-Bahiyyah behoort tot de bekende didactische teksten binnen de traditionele Ashʿarī-geloofsleer. De combinatie van een korte naẓm en een verklaring van de auteur zelf maakt deze editie bijzonder geschikt voor studenten die de tekst onder begeleiding van een docent bestuderen of de matn memoriseren.

Het werk is tegelijkertijd compact en inhoudelijk dicht. Voor iemand zonder enige achtergrond in klassieke ʿaqīdah kunnen begrippen rond het rationele oordeel en de goddelijke eigenschappen behoorlijk technisch zijn. Het is daarom eerder een studieboek dan een algemene introductie voor beginners.

Voor wie?

Bijzonder geschikt voor studenten van:

* ʿAqīdah
* Ashʿarī-theologie
* ʿIlm al-Tawḥīd
* klassieke islamitische wetenschappen
* Arabische didactische teksten en mutūn

Ook zeer interessant voor studenten die al-Kharīdah al-Bahiyyah memoriseren en daarbij de eigen sharḥ van Imām al-Dardīr willen gebruiken.

⸻

Boekgegevens

Titel: Sharḥ al-Kharīdah al-Bahiyyah fī ʿIlm al-Tawḥīd
Arabisch: شرح الخريدة البهية في علم التوحيد
Matn: الخريدة البهية
Auteur matn en sharḥ: Imām Aḥmad ibn Muḥammad al-ʿAdawī al-Dardīr
Arabisch: أحمد بن محمد العدوي الدردير
Sterfjaar: 1201 H
Verzorging / taḥqīq: ʿAbd al-Salām ibn ʿAbd al-Hādī Shannār | عبد السلام بن عبد الهادي شنار
Vakgebied: ʿAqīdah / ʿIlm al-Tawḥīd / Ashʿarī Creed
Madhhab auteur: Mālikī
Theologische traditie: Ashʿarī
Taal: Arabisch
Uitgever: Maktabat Dār al-Daqqāq | مكتبة دار الدقاق
Plaats: Damascus, Syrië
Editie: Eerste druk
Jaar: 1424 H / 2004
Delen: 1
Pagina’s: 232
Afmetingen: ca. 24 × 17 × 2 cm
Bindwijze: Paperback / softcover
Papier: Wit papier
Druk: Zwart-wit
Ḥarakāt: De matn is gevocaliseerd; de sharḥ niet volledig
Gewicht: ca. 750 g
Conditie: Nieuw

⸻

English

Sharh al-Kharidah al-Bahiyyah fi ’Ilm al-Tawhid

Sharḥ al-Kharīdah al-Bahiyyah is Imam Ahmad al-Dardir’s own commentary on his celebrated didactic poem al-Kharīdah al-Bahiyyah, a concise classical text on Islamic creed within the Ashʿari theological tradition.

Imam al-Dardir (d. 1201 AH) was a distinguished Maliki jurist and scholar associated with al-Azhar. His Kharidah was composed as a concise poem of approximately 64 verses, making the foundations of ʿilm al-tawhid suitable for systematic study and memorisation.

The work introduces the definition, subject and purpose of ʿilm al-tawhid and explains the classical rational categories of necessity (wujub), impossibility (istihalah) and possibility (jawaz). It proceeds to major discussions concerning the attributes of Allah, prophethood and the attributes of the Messengers.

The text also connects doctrinal knowledge with spiritual and ethical refinement.

A major advantage of this edition is that it combines al-Dardir’s original matn with his own commentary. The matn is printed with vowel markings, while the commentary explains its concise terminology and arguments in greater detail. Footnotes and references further support serious study.

Recommended for students of Ashʿari creed, ʿaqidah, ʿilm al-tawhid, Maliki scholarship and the traditional Islamic sciences.

Level: Intermediate. Especially suitable for guided study and students memorising the Kharidah.

⸻

العربي

شرح الخريدة البهية في علم التوحيد

شرح الخريدة البهية في علم التوحيد للإمام أبي البركات أحمد بن محمد العدوي الدردير المالكي رحمه الله (ت 1201هـ)، وهو شرح الإمام على منظومته المشهورة الخريدة البهية في العقيدة وعلم التوحيد على طريقة أهل السنة الأشاعرة.

نظم الإمام الدردير الخريدة في نحو أربعة وستين بيتًا على بحر الرجز، وجمع فيها جملة من أصول علم التوحيد ومسائله المهمة بأسلوب مختصر مناسب للحفظ والدراسة.

يتناول الكتاب تعريف علم التوحيد وموضوعه وثمرته، وأقسام الحكم العقلي من الوجوب والاستحالة والجواز، ثم مباحث الإلهيات والنبوات وما يجب ويستحيل ويجوز في حق الله تعالى ورسله، ويختم بمباحث تتعلق بالسلوك والتزكية.

وتتميز هذه الطبعة بجمعها متن الخريدة مع شرح الإمام الدردير نفسه، مع تشكيل المتن، إضافة إلى الحواشي والتعليقات والتخريجات.

كتاب مهم لطلاب العقيدة الأشعرية وعلم التوحيد والمذهب المالكي والعلوم الإسلامية التقليدية.

⸻