ʿUddat al-Īqāẓ li-Takhrīj al-Nuṣūṣ wa al-Alfāẓ – عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ | Sheikh Muḥammad Mujīr al-Khaṭīb al-Ḥasanī | Een beknopte inleiding tot de methodologie van ḥadīth-takhrīj

ʿUddat al-Īqāẓ – Een beknopte inleiding tot de methodologie van ḥadīth-takhrīj

ʿUddat al-Īqāẓ li-Takhrīj al-Nuṣūṣ wa al-Alfāẓ (عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ) is een beknopt Arabischtalig studieboek van Shaykh Muḥammad Mujīr al-Khaṭīb al-Ḥasanī, gewijd aan de grondbeginselen van takhrīj al-ḥadīth. Het werk draagt de aanvullende titel Wa Huwa Amāliyyah Mukhtaṣarah fī Uṣūl Takhrīj al-Ḥadīth al-Sharīf (وهو أملية مختصرة في أصول تخريج الحديث الشريف), waarmee de auteur het karakter van het boek aanduidt: een korte uiteenzetting van de fundamenten van het traceren en documenteren van overleveringen.

Takhrīj vormt een belangrijk onderdeel van de ḥadīthwetenschappen. Het betreft het opsporen van overleveringen in de oorspronkelijke bronnen, het identificeren van de vindplaatsen en het zorgvuldig verwijzen naar de werken waarin een overlevering is opgenomen. Deze discipline speelt een belangrijke rol bij het bestuderen van klassieke islamitische teksten, waarin profetische overleveringen regelmatig worden aangehaald.

De grondbeginselen van takhrīj al-ḥadīth

Binnen de islamitische wetenschappen worden uitspraken van de Profeet ﷺ aangehaald in uiteenlopende disciplines, waaronder tafsīr, fiqh, uṣūl al-fiqh, geloofsleer en islamitische spiritualiteit. Voor een zorgvuldige bestudering van deze teksten is het belangrijk om de aangehaalde overleveringen te kunnen terugvinden en de gebruikte verwijzingen te begrijpen.

Takhrīj houdt zich bezig met deze bronverwijzing en vormt daarmee een belangrijke vaardigheid voor studenten en onderzoekers. Het gaat hierbij niet uitsluitend om het vermelden van een boek of een overleveringsnummer, maar om het methodisch omgaan met teksten, hun formuleringen en hun vindplaatsen binnen de overleveringsliteratuur. De beoordeling van de authenticiteit van een overlevering is een verwante, maar afzonderlijk te onderscheiden wetenschappelijke activiteit.

Een beknopt werk voor de student van ḥadīth

De auteur presenteert zijn werk als een korte uiteenzetting van de beginselen van takhrīj. Daarmee richt het boek zich op een afgebakend maar belangrijk onderdeel van de ḥadīthwetenschappen. De titel benadrukt zowel het traceren van teksten (nuṣūṣ) als van specifieke formuleringen (alfāẓ), twee aspecten die van belang zijn bij het nauwkeurig identificeren van overleveringen.

Het boek kan dienen als aanvullende literatuur bij de studie van muṣṭalaḥ al-ḥadīth, uṣūl al-ḥadīth en het gebruik van klassieke bronnen. Ook voor studenten die werken met Arabische teksten en hun bronverwijzingen willen verbeteren, is dit onderwerp bijzonder relevant.

Uitgave van Dār al-Thurayyā

Deze editie is in 2026 verschenen bij Dār al-Thurayyā (دار الثريا) in Riyad. Het boek telt 105 pagina's en is gedrukt op shamwa-papier in het formaat 17 × 24 cm. Dankzij de beperkte omvang is het een handzame uitgave voor gerichte studie en gebruik binnen lessen over ḥadīthmethodologie.

Book Details

• Titel: ʿUddat al-Īqāẓ li-Takhrīj al-Nuṣūṣ wa al-Alfāẓ
• Arabische titel: عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ
• Ondertitel: وهو أملية مختصرة في أصول تخريج الحديث الشريف
• Auteur: Muḥammad Mujīr al-Khaṭīb al-Ḥasanī – محمد مجير الخطيب الحسني
• Uitgever: Dār al-Thurayyā – دار الثريا
• Plaats van uitgave: Riyad, Saoedi-Arabië
• Publicatiejaar: 2026
• Taal: Arabisch
• Categorie: Ḥadīth / Uṣūl al-Ḥadīth / Takhrīj
• Aantal pagina's: 105
• Aantal delen: 1
• Formaat: 17 × 24 cm
• Papier: Shamwa
• Gewicht: 200 gram
• ISBN: .…..

ENGLISH

ʿUddat al-Īqāẓ – A Concise Introduction to the Principles of Hadith Takhrīj

ʿUddat al-Īqāẓ li-Takhrīj al-Nuṣūṣ wa al-Alfāẓ (عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ) is a concise Arabic work by Shaykh Muḥammad Mujīr al-Khaṭīb al-Ḥasanī, devoted to the principles of takhrīj al-ḥadīth, the discipline concerned with tracing narrations to their sources and documenting their references.

The book is subtitled Wa Huwa Amāliyyah Mukhtaṣarah fī Uṣūl Takhrīj al-Ḥadīth al-Sharīf, describing it as a brief treatment of the foundational principles of hadith source identification. The subject is especially important for students working with classical Islamic literature, where prophetic narrations are frequently cited in works of jurisprudence, Qurʾānic exegesis, theology and other disciplines.

Takhrīj provides a methodological foundation for locating narrations, identifying their textual formulations and documenting their occurrence in the hadith literature. These skills are essential for careful textual research and the responsible use of transmitted material.

Published by Dār al-Thurayyā in Riyadh in 2026, this 105-page Arabic edition is printed on cream-coloured paper in a 17 × 24 cm format. Its concise presentation makes it a useful supplementary text for students of hadith methodology, Islamic studies and classical Arabic scholarship.

العربية

عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ – وهو أملية مختصرة في أصول تخريج الحديث الشريف

كتاب عدة الإيقاظ لتخريج النصوص والألفاظ للشيخ محمد مجير الخطيب الحسني، وهو مؤلَّف مختصر في أصول تخريج الحديث الشريف، يتناول علمًا مهمًا من علوم السنة النبوية، يتعلق بالعزو إلى المصادر وتتبع النصوص والألفاظ في كتب الرواية.

ويُعدّ علم التخريج من العلوم الضرورية لطالب الحديث والباحث في التراث الإسلامي، إذ يساعد على معرفة مواضع الأحاديث في مصادرها، والتمييز بين صيغ الروايات، وتوثيق النقول والإحالات العلمية. وتظهر أهمية هذا العلم في دراسة كتب التفسير والفقه والأصول والعقيدة وغيرها من المصنفات التي تكثر فيها الاستشهادات بالأحاديث والآثار.

وقد وصف المؤلف عمله بأنه أملية مختصرة في أصول تخريج الحديث الشريف، مما يجعله مناسبًا للاطلاع على هذا الفن ضمن دراسة علوم الحديث ومناهج البحث في المصادر الإسلامية.

صدر الكتاب عن دار الثريا بالرياض سنة 2026م، ويقع في 105 صفحات، بمقاس 17 × 24 سم، مطبوعًا على ورق شاموا. وهو من الكتب المناسبة لطلاب علم الحديث والباحثين المهتمين بتوثيق النصوص والرجوع إلى مصادرها الأصلية.